Alomtegenwoordige bewaarmiddelen mogelijk gelinkt aan kanker

Conserveermiddelen worden gebruikt in allerlei verpakte producten om bederf te voorkomen en de houdbaarheid te verlengen. Maar eerder laboratoriumonderzoek heeft al getoond dat sommige van de stoffen cellen en DNA kunnen beschadigen.

Om de effecten op grote schaal te weten te komen, hebben Franse instituten en universiteiten daarom veertien jaar aan voedings- en gezondheidsgegevens onder de loep genomen van ruim honderdduizend consumenten. Alle deelnemers waren bij aanvang van het onderzoek kankervrij en hielden een gedetailleerd dagboek bij van wat ze aten. Tijdens de onderzoeksperiode werd bij 4226 deelnemers kanker vastgesteld.

Dat gaf de wetenschappers de nodige data om eventuele verbanden tussen zeventien bewaarmiddelen en het risico op kanker in kaart te brengen. Ze keken onder meer naar citroenzuur, lecithinen, sulfieten, ascorbinezuur of kaliumsorbaat. De stoffen werden onderverdeeld in twee groepen: antioxidanten die de blootstelling aan zuurstof in de verpakking verminderen, en niet-antioxidanten, die de microbiële groei vertragen of chemische reacties die bederf veroorzaken beperken.

Hoge percentages

Toen onderzoekers alle conserveermiddelen samen bekeken, vonden ze geen significant verband met het kankerrisico, en dat was ook zo voor elf van de zeventien stoffen afzonderlijk.

Maar er was wel sprake van een hoger risico bij individuele stoffen, zoals kaliumsorbaat, kaliummetabisulfiet, natriumnitriet, kaliumnitraat en azijnzuur.

In sommige gevallen liggen de percentages vrij hoog voor die stoffen in combinatie met specifieke kankers. Voor kaliumsorbaat bleek het risico op kanker bijvoorbeeld 14 procent hoger, en specifiek voor borstkanker zelfs 26 procent. Natriumnitriet werd in verband gebracht met een 32 procent hoger risico op prostaatkanker; kaliumnitraat met een 22 procent hoger risico op borstkanker.

Mogelijke verklaringen

Er is nog veel meer onderzoek nodig om de onderliggende mechanismen uit te klaren, benadrukken de onderzoekers. Omdat dit een observationeel onderzoek was, kan het niet bewijzen dat conserveermiddelen rechtstreeks kanker veroorzaken, en mogelijk spelen andere, niet-gemeten factoren mee.

Maar opvallend is dat de conserveermiddelen die in verband worden gebracht met een verhoogd kankerrisico, de immuunfunctie en ontstekingen kunnen beïnvloeden. Die veranderingen zouden mogelijk kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van kanker. De nieuwe bevindingen komen overeen met bestaand experimenteel onderzoek dat wijst op kankerverwekkende effecten van sommige van deze stoffen.

Overheden kunnen erover nadenken om het gebruik van de bewaarmiddelen meer aan banden te leggen, opperen de onderzoekers. Ook duidelijkere etikettering kan de consument bewuster maken van de mogelijke gezondheidsrisico’s, net zoals dat nu met alcohol en rood vlees al het geval is, zeggen ze.

De studie is verschenen in het British Medical Journal.