Afrika heeft een Wikipedia-probleem

Zo’n 10 procent van de artikelen op Wikipedia heeft met Afrika te maken. Alleen: amper 1 procent daarvan gaat over wetenschap en technologie, zegt Anusha Alikhan, Chief Communications Officer bij de Wikimedia Foundation.

“En amper 2 procent van de Wikipedia-redacteurs komt uit Afrika”, zegt ze. “Dat compliceert de kwestie, want het platform ontvangt maandelijks 50 miljard bijdragen en wordt wereldwijd door 15 miljard mensen gelezen.”

Belangrijker

Wikipedia is uitgegroeid tot een wereldwijd referentiepunt. Het wordt volop gebruikt door studenten en journalisten, en in toenemende mate ook door systemen voor kunstmatige intelligentie (AI) die trainen met de enorme datasets.

Als de Afrikaanse wetenschap afwezig blijft, riskeert ze dus onzichtbaar te blijven in opkomende technologieën zoals AI.

“Als onze data en bijdragen ontbreken, zal Afrika niet alleen onzichtbaar zijn, maar blijft het continent ook afhankelijk van de verhalen die elders zijn geschreven”, zegt de Kameroense ingenieur en Wikipedia-redacteur Eugene Agbor Egbe.

Diepgeworteld

De wortels van de ondervertegenwoordiging liggen diep in de onderzoekssystemen van het continent, denkt Job Mwaura, onderzoeker Culturele Antropologie aan de Ludwig Maximilian Universiteit in München.

“Westerse kennis heeft Afrika gedomineerd via buitenlandse tijdschriften die de kennis van het continent niet bevorderen.”

Het onvermogen van veel regeringen en universiteiten om onderzoek adequaat te financieren, heeft de Afrikaanse stem in de wereldwijde kennis verder verzwakt, legt hij uit. “Zuid-Afrika is een van de weinige landen die consequent onderzoek ondersteunt.”

Het gebrek aan investeringen, in combinatie met eerdere scepsis over de geloofwaardigheid van Wikipedia, hebben Afrikaanse wetenschappers ontmoedigd om bij te dragen.

Duizend ingenieurs

Egbe, die onlangs door Wikipedia werd uitgeroepen tot ‘Technology Contributor of the Year’, heeft zich ingezet om daar verandering in te brengen. Hij heeft meer dan duizend ingenieurs uit vijf Afrikaanse landen opgeleid om artikelen te schrijven over Afrikaanse vernieuwers en wetenschappelijke doorbraken.

Ook wijst hij er op dat de bijdrage van Afrika aan Wikipedia niet alleen draait om representatie, maar ook om overleven in het AI-tijdperk. “De opkomst van kunstmatige intelligentie is afhankelijk van grote datasets. Als Afrika ontbreekt, zal AI die afwezigheid repliceren en zal Afrika achterblijven.”

Igbo, Somalisch en Zoeloe

De diversiteit van Afrika biedt een kans om kennis te democratiseren via de lokale talen, voeren de experten aan. Wikipedia beschikt nu al over achttien edities in Afrikaanse talen, zoals Hausa, Igbo, Yoruba, Somalisch en Zoeloe.

Afrikaanse onderzoekers kunnen die edities gebruiken om lokale gemeenschappen te bereiken.

De Kiwix-software van Wikipedia maakt offline toegang mogelijk in gebieden zonder betrouwbaar internet, waardoor het bereik uitgebreid kan worden naar plattelandsgemeenschappen.

“In tegenstelling tot wat veel mensen denken, is Wikipedia een secundaire bron die verwijst naar primair materiaal”, legt Alikhan uit. “Wetenschappers zouden het platform moeten gebruiken om hun werk toegankelijk te maken, zowel voor lokale lezers als voor een wereldwijd publiek.”

Geloofwaardigheid

Wikipedia krijgt vaak de kritiek ongeloofwaardig te zijn, vooral door academici die zich zorgen maken over de kwaliteit van de open-source informatie.

“Eerdere pogingen om Wikipedia af te schilderen als ongeloofwaardig hebben het imago geen goed gedaan, en dat leidt op zijn beurt tot minder bijdragen”, zegt Mwaura. Maar, hij ziet die trend wel veranderen.

“Gemeenschappen en zelfs gerenommeerde wetenschappers leveren nu geloofwaardig, gerefereerd materiaal”, zegt hij. “Het platform is onderdeel geworden van de wereldwijde kennisinfrastructuur.”

Voor Egbe is het urgent dat Afrikaanse wetenschappers een grotere bijdrage leveren aan dat platform.

“Afrika kan het zich niet veroorloven om achterover te leunen en elders verworven kennis te consumeren”, zegt hij. “We moeten onze bijdrage leveren, anders zal de volgende generatie ons niet meer terugvinden in het digitale archief van de menselijke geschiedenis.”

_

Dit artikel is oorspronkelijk verschenen bij IPS-partner Scidev.net.